Grontmij was geruime tijd op zoek naar een bijzondere locatie voor haar nieuw hoofdkantoor in België. Volgende selectiecriteria waren daarbij belangrijk: AAA-locatie, ruim en uitbreidbaar, toegankelijk en bereikbaar, zichtbaar en met uitstraling. En vooral duurzaam. Het project Zuidpoort in Mechelen scoort op al deze criteria. Project Zuidpoort omvat de professionele herontwikkeling van de grotendeels leegstaande Belgacomsite aan het station van Mechelen tot een levendig en kwalitatief hoogstaand woon- en kantoorproject, onder leiding van projectontwikkelaar ViRix.

Duurzame renovatie en uitstekende ligging
In het gezamenlijk streven van Grontmij en ViRix naar een duurzame renovatie werd vertrokken van de waarderingssystematiek voor duurzame kantoorgebouwen. Deze waarderingssystematiek wordt door de Vlaamse Overheid vooropgesteld. Er wordt daarbij ingezet op leefbaarheid & welzijn, milieu & duurzaamheid, en energie om de maximale score van 4 sterren te behalen. Dit is enkel mogelijk mits de inzet van innovatieve en duurzame technologieën.

Er wordt expliciet en ambitieus ontworpen volgens volgende criteria:

• goede toegankelijkheid
• optimaal thermisch, akoestisch en visueel comfort
• zeer goede luchtkwaliteit en ventilatie
• maximale beperking van de energiebehoefte voor verwarming en koeling
• maximale beperking van het waterverbruik
• maximale inzet van hernieuwbare energiebronnen
• E0-peil (inclusief de  PV-zonnepanelen op het dak)
• maximale U-waarden en levensduur voor de bouwdelen
• aangepast materiaalgebruik. 

Ook de uitstekende ligging speelt een cruciale rol in dit verhaal. De site is vlot bereikbaar met het openbaar vervoer, zowel met de trein als met de bus. In de ontwikkeling van de site wordt ook een ondergrondse parking voorzien. Zo is de automobiliteit, ook al via de vlotte aansluiting met de E19, gegarandeerd.

Beperking energiebehoeftes
Tijdens de uitwerking van het ontwerp werd het driestappenplan van Trias Energetica gevolgd. In eerste instantie werden de energiebehoeftes zoveel mogelijk beperkt. Hetgeen zich vertaalt in een doorgedreven isolatie van alle bouwdelen. Dit wordt gekenmerkt door het K-peil dat een maat is voor de globale thermische verliezen doorheen de gebouwschil. Hoewel het huidig wettelijk minimum K45 is voor nieuwbouw, haalt dit gebouw maar liefst K20 bij renovatie. Daartoe werden verschillende passiefhuis technologieën toegepast: driedubbele beglazing, perfecte luchtdichtheid, houtskeletgevel, warmterecuperatie met hoog rendement, automatische zonnewering, optimale toetreding van natuurlijk daglicht en zeer energie-efficiënte verlichtingstoestellen met intelligente daglichtregeling.

Maximale inzet van duurzame energie
In een tweede stap worden de energiebehoeftes op een zo duurzaam mogelijke manier ingevuld. Verwarming gebeurt daarom met behulp van een warmtepomp die de nodige warmte uit de bodem haalt, via een vijftigtal sondes. Deze sondes bereiken telkens een diepte van 100m. Voor de koeling worden dezelfde geothermische sondes aangesproken, zodat de gratis bodemkoelte rechtstreeks benut wordt. Dankzij deze technieken dient er in het nieuwe gebouw geen fossiele brandstof verbrand te worden. Warmte en koude worden vervolgens afgegeven via betonkernactivering en klimaatbalken. Beide technieken zorgen voor een thermische uitwisseling via straling. Dit wordt als bijzonder comfortabel ervaren. Alle toestellen zullen op ‘groene’ elektriciteit draaien. Hiervoor zorgen de fotovoltaïsche panelen op het dak. De eventueel resterende elektriciteitsbehoefte wordt ‘groen’ aangekocht. Het hemelwater wordt herbruikt voor de toiletten en voor het onderhoud. Daarnaast zijn alle voorziene sanitaire toestellen waterbesparend.

Laag E-peil maakt traditionele technieken overbodig
De derde en laatste fase van het driestappenplan houdt in dat de resterende energiebehoeftes met traditionele technieken ingevuld worden. Deze moeten een zo hoog mogelijk rendement halen. In het nieuwe Grontmij hoofdkantoor zullen traditionele technieken echter niet meer nodig zijn. Het energieverbruik van een gebouw wordt gekenmerkt door het E-peil. Terwijl de Vlaamse wetgever momenteel een E100-peil eist bij nieuwbouw, scoort het nieuwe kantoorgebouw veel beter: E0. En dit zelfs bij renovatie.

Comfort en flexibiliteit gegarandeerd
Belangrijk is dat energiezuinigheid absoluut niet ten koste hoeft te gaan van comfort. Dankzij de optimale ventilatiedebieten en bijhorende CO2-sturing zal de luchtkwaliteit in het kantoorgebouw uitstekend zijn. Een akoestische studie bepaalt de te nemen maatregelen voor een optimaal akoestisch comfort. Op vlak van materiaalgebruik wordt rekening gehouden met de aanbevelingen van het Nederlandse NIBE. Enkel de keuze voor een grondige renovatie spaart al erg veel sloopafval uit. Tot slot kwam tijdens het ontwerp ook de flexibiliteit aan bod. Zo zullen toekomstige functiewijzigingen slechts minimale wijzigingen aan het gebouw vergen.

Vanaf februari 2011 zal het nieuwe Grontmij hoofdkantoor in de dynamische stationsomgeving van Mechelen prijken. Een lichtend voorbeeld inzake duurzaam bouwen voor kantoren. Het is duidelijk dat dergelijk resultaat enkel gerealiseerd kan worden dankzij de intensieve samenwerking tussen Grontmij en de projectontwikkelaar.