De Antitankgracht- en muur te Haacht is een uniek overblijfsel van de Tweede Wereldoorlog. Als onderdeel van een ruimere verdedigingsstrategie behoort de gracht tot de zogenaamde KW-stelling, de stelling Koningshooikt-Waver, ook gekend als de Dijlestelling.  De bouw van de antitankmuur en –gracht werd gestart in 1939. Bij de Duitse inval op 10 mei 194 werden de sluizen geopend en kon het Dijlewater het 700 ha groot achterliggende gebied vrij overstromen.

Aanleiding van de opdracht was de onverwacht sterke maatschappelijke belangstelling voor het gebied. De Antitankgracht werd in 2005 door de lezers van het Nieuwsblad verkozen tot “mooiste plekje van Vlaanderen’’ in de categorie ‘beken en rivieren’. De site kreeg verder uitermate grote belangstelling op de erfgoeddag in 2004. Ondanks deze aandacht en het beschermingsstatuut had het gebied echter aan attractiviteit ingeboet. Daarom werd besloten om de mogelijkheid van een serieuze opknapbeurt én betere inrichting te onderzoeken.

Opdrachtomschrijving
De Antitankgracht- en muur te Haacht ligt volledig in een natuurgebied en is tevens beschermd als monument. In de studie moeten het landschapecologische en cultuurhistorische aspect evenveel aandacht krijgen. Deopdrachtgever wenste in de eerste plaats de mogelijkheden én beperkingen te verkennen als attractiepunt voor een breed en divers publiek en met uitstraling tot buiten de gemeentegrenzen.  De inrichting van het gebied gaat uit van de versterking van de intrinsieke waarden en het verhogen van de recreatieve, toeristische en educatieve attractiviteit. Dit vereist enerzijds onderzoek naar die intrinsieke potenties, maar anderzijds ook naar de technische en financiële haalbaarheid om deze te realiseren.

Belangrijke accenten in de studie zijn:

Natuur en landschap

• Verhogen van de zichtbaarheid in het landschap
• Openmaken dichtgeslibde grachtdelen en het verwijderen van afval ten gevolge sluikstorten
• Mogelijkheden onderzoeken van een enigszins gecontroleerde vernatting om op termijn een stabieler en meer waardevol biotoop te verkrijgen. Het milderen van de fluctuaties van het waterniveau in de gracht, zowel  in grootte als in tij, is een mogelijke oplossing. Door de aanleg van de nieuwe Dijledijk is de Antitankgracht immers verder verdroogd.
• Herstel van het moerasgebied in omgeving van site ‘kasteel van Roost’ – oostelijk van antitankgracht
• Herstel doorgangen van beken onder de antitankgracht en doorgangen van de gracht onder de kruisende wegen

Recreatie en toerisme

• Verbetering van de toegankelijkheid van het natuurgebied door verbetering van de wandelwegen, en de eventuele aanleg van bijkomende oversteken over de gracht…
• Aanpassing informatiedragers en bewegwijzering, natuureducatieve uitbouw van het project met het oog op de ontvangst van recreanten, toeristen, scholen…
• Onderzoek naar mogelijkheden onthaalsite(s): locatiebepaling en inrichting van plaatsen die als uitvalsbasis kunnen dienen voor een verkenning van het projectgebied en eventuele wijdere omgeving

Erfgoed

• Historisch inrichten van de noordelijk gelegen bunker
• Informatieve ontsluiting en het meer zichtbaar maken van de site van het kasteel van Roost
• Historische reconstructie van de sluis, het spaarbekken, kleinere sluisjes en andere cultuurhistorische aspecten van de Antitankgracht

De studie resulteert in een concreet actieprogramma voor de betrokken partners met haalbare acties op het vlak van civieltechnische ingrepen, inrichtingsmaatregelen en natuurtechnische maatregelen.

Dienstverlening
Inrichtingsstudie

Klant
Vlaamse Landmaatschappij

Periode
2007-2008